نظرسنجی سری ششم مطالعه گروهی کتابهای علمی غیرتخصصی
هفت و نیم درس درباره مغز / لیزا فلدمن برت
Seven and a Half Lessons About the Brain / Lisa Feldman Barrett
کتاب «هفت و نیم درس درباره مغز» اثری نوشته ی «لیزا فلدمن بارت» است که اولین بار در سال 2020 انتشار یافت. وظیفه ی اصلی مغز، نه فکر کردن، بلکه ی حفظ وضعیت «آلوستاز» یا «ثبات در جریان»، از طریق پیش بینی و تأمین انرژی مورد نیاز برای بقای بدن است. این تنها یکی از مفاهیم علمی است که «بارت» در این کتاب متشکل از مقاله های کوتاه و آموزنده ارائه می کند. «بارت» توضیح می دهد که چگونه مغز ما داده های حسی دریافتی را رمزگشایی می کند تا تصمیم بگیرد که دست به چه اقدامی بزند، و این که چگونه مغز ما عملکردهای خود را با سایر اعضای بدن هماهنگ می کند. شاید جذاب ترین ایده های کتاب، در فصل پایانی آن ارائه می شود، زمانی که «بارت» به توانایی منحصر به فرد مغز در ساخت واقعیت اجتماعی می پردازد. ما انسان ها به صورت جمعی، واقعیتی اجتماعی را خلق می کنیم که به دنیای فیزیکی، نظم و چارچوب می بخشد؛ ما سنت ها، قوانین و تمدن ها را به وجود می آوریم.
منبع متن:
ایرانکتاب
محتوم / رابرت ساپولسکی
Determined: A Science of Life without Free Will / Robert Sapolsky
گفته شده است که کتاب
محتوم (Determined) ما را با ماهیت واقعیمان روبهرو میکند. اینکه ما چه کسی و چه هستیم، زیستشناسی است و نه چیزی بیشتر. این موضوع به همان اندازه که ممکن است آزاردهنده باشد، آزادیبخش است. این موضوع پیامدهای گستردهٔ پذیرش این واقعیت را برای جامعه به ارمغان خواهد آورد. هر چقدر بهلحاظ تاریخی دشوار باشد، پاداش آن میتواند دنیایی بسیار عادلانهتر و انسانیتر باشد. این اثر به تشریح و توجیه این مسئله پرداخته است که ارادهٔ آزاد معنا ندارد و تمام اعمال و رفتارهای انسان با شرایط و عواملی که از اختیار او خارج است، تعیین میشود.
رابرت ام. ساپولسکی در این کتابِ پرفروش نیویورک تایمز، نحوهٔ عملکرد آگاهی و اختیار بشر را بررسی و رابطهٔ عقل و احساس را تحلیل کرده است. او تکتک استدلالها و شواهد ارادهٔ آزاد را برشمرده و دلیل مخالفت خود با آنها را در ۱۵ فصل بیان کرده است.
منبع متن:
طاقچه
ژن خودخواه / ریچارد داوکینز
The Selfish Gene / Richard Dawkins
کتاب ژن خودخواه، اثری نوشته ی ریچارد داکینز است که نخستین بار در سال 1976 وارد بازار نشر شد. داکینز با انتشار این کتاب فوق العاده ارزشمند و آموزنده، موفق به ایجاد تغییری بزرگ در شیوه ی نگاه ما به خودمان و دنیای پیرامونمان شد. به جای این تفکر که موجودات زنده از ژن ها استفاده می کنند تا تولید مثل نمایند، تصور کنید ژن ها ما را فقط به این دلیل به وجود می آورند و زنده نگه می دارند که ژن های بیشتری تولید کنند. به نظر می رسد که این جا به جایی ساده می تواند به معماهایی پاسخ بدهد که دانشمندان را برای سال ها درگیر خود کرده بود. چرا به طول کیلومترها DNA استفاده نشده در بدن همه ی ما وجود دارد؟ چرا یک زنبور از فرصت خود برای تولید مثل، چشمپوشی می کند تا به بزرگ شدن خواهرها و برادرهایش کمک کند؟ داکینز با نثری جذاب و قابل فهم، جواب این سوالات را از نقطه نظر مولکول هایی می دهد که به منظور تولید بیشترِ گونه ی خود، بر سر فضا و منابع محدود با یکدیگر در رقابت هستند. این دانشمند برجسته با ارائه ی مثال هایی شگفت انگیز از تمامی حوزه های زیست شناسی، راه را برای ارزیابی مجدد مسئله ی تکامل باز می کند.
منبع متن:
ایرانکتاب
آگاهی / سوزان بلک مور
Consciousness: A Very Short Introduction / سوزان بلکمور
«آگاهی» نوشته سوزان بلکمور( -۱۹۵۱)، پژوهشگر فراروانشناسی انگلیسی است و از مجموعه کتابهای «دانش معاصر» منتشر شده است. این کتاب درباره مفهوم آگاهی از منظر زیستشناسی، عصبشناسی و روانشناسی، تحلیل فراگیری ارائه میدهد. آگاهی چیست و دقیقن چه میکند ـ و آیا اصلا کاری میکند؟ چطور تحریک الکتریکی میلیونها سلول کوچک مغز میتواند موجب تجربهی ما از جهان شود؟ آگاهی که «آخرین راز بزرگ علم» نامیده میشود، اکنون موضوع بحثهای داغ است، و تحولات جدید هیجانانگیزی که در حوزهی پژوهش مغز صورت گرفته است میدان را به روی زیستشناسان، عصبپژوهان، روانشناسان و فیلسوفان گشوده است. در این کتاب خواندنی بحث میشود که آیا ما واقعن اختیار (ارادهی آگاهانه) داریم یا نه، و چه چیزی سبب تصور ما از «خود» میشود؛ از بعضی نظریههای مهم نیز بحث شده است. از جمله آزمایشهای جدید در مورد عمل و آگاهی، بینایی و توجه، حالتهای تغییر یافتهی آگاهی، و آثار و عوارض آسیبهای مغزی و داروها. سوزان بلکمور میپرسد که آیا آگاهی نوعی توهم نیست، و نشان میدهد که دانشمندان و فیلسوفان وقتی میکوشند فاصلهی عمیق میان جهان مادی و تجربههای شخصی ما را پر کنند با چه دشواریهای عظیمی مواجه میشوند.
منبع متن:
طاقچه
اژدهای بهشتی / کارل سیگن
The Dragons of Eden: Speculations on the Evolution of Human Intelligence / Carl Sagan
کارل ساگان، اخترشناس نامدار و ابرستارهٔ دنیای علم در قرن بیستم، در
اژدهای بهشتی از حوزهٔ تخصصی خود خارج میشود و ماجراجویانه دل به دریا میزند تا از ترکیب رشتههای انسانشناسی و زیستشناسیِ تکاملی و روانشناسی و علوم کامپیوتر راهی به حل معمای هوش در انسان پیدا کند. این کتاب را که یک سال پس از انتشارش در سال ۱۹۷۸ برندهٔ جایزهٔ پولیتزر شد، میتوان تاریخ تکامل مغز انسان دانست. ساگان در مقدمهٔ کتاب تصریح میکند که ذهن چیزی جز پیامدهای آناتومی و فیزیولوژی مغز نیست. به عقیدهٔ او انتخاب طبیعی همچون نوعی «غربال فکری» عمل کرده و بهتدریج هوش انسان را به جایی رسانده که از عهدهٔ کشف قوانین طبیعت و شناخت خویش برآید. ما به لطف گسترش قشر جدید مخ صاحب فرهنگی شدهایم که از زبان و منطق تا شهود و اسطوره را در بر میگیرد. به عقیدهٔ ساگان، مغز ما به کمک رقیب شایستهاش، یعنی کامپیوتر، ناگزیر به تکامل خود ادامه خواهد داد.
منبع متن:
نشرنو
تاریخ پیدایش علم جدید / ریچارد وستفال
The Construction of Modern Science / Richard S. Westfall
کتاب «تاریخ پیدایش علم جدید» اثر ریچارد وستفال، استاد فقید تاریخ علم دانشگاه ایندیانا، نگاهی عمیق به تحولات علمی سدههای شانزدهم و هفدهم میلادی دارد. وستفال در این کتاب ریشههای انقلاب علمی و ظهور علم مدرن را با تمرکز بر دو حوزه مکانیک و نجوم بررسی میکند. نویسنده سیر تحول تفکر علمی از ارسطو و بطلمیوس تا کپلر، گالیله و نیوتون را به تفصیل شرح میدهد. او نشان میدهد چگونه دانشمندان در این دوره تدریجا از تبیینهای ارسطویی و قرون وسطایی فاصله گرفتند و به تدریج پارادایم مکانیکی جدیدی را بنا نهادند که بر ریاضیات و آزمایش استوار بود. وستفال توضیح میدهد که چگونه اندیشمندانی چون کپلر و گالیله با رد نظام بطلمیوسی و اتخاذ مدل خورشیدمرکزی کوپرنیک، انقلابی در نجوم پدید آوردند. همچنین گالیله با تبیین فرمولهای ریاضی حرکت و سقوط اجسام، مکانیک کلاسیک را بنیان نهاد که نیوتون آن را در قالب سه قانون حرکت و گرانش عمومی به کمال رساند.
از دیگر موضوعات مهم کتاب، بررسی زمینههای فلسفی و متافیزیکی تحولات علمی است. وستفال استدلال میکند که گذار از جهانبینی ارسطویی-مسیحی به تصویر مکانیکی جهان، مستلزم تغییر در مفاهیم بنیادین فلسفی بود. برای مثال مفهوم فضای مطلق نیوتونی جایگزین عالم محدود و متناهی ارسطویی شد. این کتاب از دیباچه، درآمد و ۸ فصل (با نامهای ۱. دینامیک آسمانی و مکانیک زمینی، ۲. فلسفه مکانیکی، ۳. علم مکانیکی، ۴. شیمی مکانیکی، ۵. زیست شناسی و فلسفه مکانیکی، ۶. پیدایش سازمانها و تشکلهای علمی، ۷. علم مکانیک، ۸. دینامیک نیوتنی) و همچنین بخش برای مطالعه بیشتر، تشکیل شده است. در نهایت میتوان گفت، کتاب «تاریخ پیدایش علم جدید» با ژرفنگری در منابع دست اول، تصویری جامع و موشکافانه از ظهور علم مدرن در حوزههای مکانیک و نجوم ارائه میدهد. وستفال با تسلط کمنظیر خود بر تاریخ علم، به خصوص سدهی هفدهم که به باور بسیاری، علم جدید در این سده متولد شد، نشان میدهد که انقلاب علمی حاصل فرایندی تدریجی و طولانی بود که طی آن، مبانی فکری و روششناختی علوم دگرگون شد. «تاریخ پیدایش علم جدید» با توجه به شهرت نویسنده و تسلط او بر موضوعات مورد بحث در این کتاب، از معتبرترین منابع در حوزه تاریخ علم به شمار می آید و به همین علت خواندن آن برای پژوهشگران تاریخ علم و علاقهمندان به فلسفه علم، مفید خواهد بود.
منبع متن:
ایرانکتاب
ساعتساز نابینا / ریچارد داوکینز
The Blind Watchmaker / Richard Dawkins
این اثر کلاسیک از
داکینز، همچنان به عنوان کامل ترین شرح مدرن از مسئله تکامل در نظر گرفته می شود.
ویلیام پِیلی، متخصص الهیات که در قرن هجدهم می زیست، استعارهای معروف را بهمنظور توضیح خلقت موجودات ارائه کرد و آن را به کار یک ساعتساز ماهر تشبیه نمود. داکینز در کتاب ساعتساز نابینا از این استعاره بهشکلی مبتکرانه استفاده میکند تا نشان دهد فرآیند پیچیدهٔ «انتخاب طبیعیِ داروینی»، سازوکاری ناخودآگاه و خودکار دارد. شاید ما ندانیم یک ساعت چطور کار میکند اما حتی با این حال هم نمیتوان منکر این شد که این ساعت و تمام چرخدندههای آن که در کنار هم میچرخند، هدفی را دنبال میکنند. و این نشان میدهد که آنها به طور تصادفی کنار هم قرارنگرفتهاند.بلکه ساعت سازی داشتهاند که آن را ساخته است.
منبع متن:
طاقچه
+ ممنون از
@reyhaneh24 و
@Lakan بابت پیشنهادها. خودم هم فقط ساعتساز نابینارو اضافه کردم چون بعد از ژن خودخواه نوشته شده و سریای که انتخاب شد زیاد صحبت نکردن ازش.
+ ترجمهی کتابها همشون یا در طاقچه هستن یا از طریق آرشیو شخصی دوستان میتونم قرار بدم براتون. انگلیسی هم کتاب که انتخاب بشه پیدا میکنم قرار میدم. الان سفارش آنلاین کتاب نمیدونم چقدر منطقی باشه ولی من بازم سایتهایی که دارن رو پیدا میکنم میذارم بعد انتخاب کتاب ولی اگه کتاب فیزیکی میخواین احتمالا بهتر باشه تو کتابفروشیهای اطرافتون پیدا کنید.
+ کتابا اکثرا زیست دراومدن چون اینارو پیشنهاد دادن منم خودم چون زیست بیشتر دوست دارم نرفتم کتاب علوم دیگه پیدا کنم دیگه مشکل خودتونه که پیشنهاد ندادین که لیست کتابها بایس داره. :))
اگه ژن خودخواه رای میاورد حاضر بودم دوباره بخونمش سر حرفای داداشم داوکینز همو جر بدیم. بسیار چالش برانگیزه ایده ی meme که تو کتاب مطرح میکنه
