رشته تکنولوژی آموزشی

[AshkanSin]

سلام سلام! امیدوارم حالتون خوب باشه.
من داشتم توی تاپیک‌های قدیمی سایت میگشتم که چشمم به یه تاپیک خورد به اسم مدارس هوشمند. توی این تاپیک در این مورد حرف زده بودن که آیا بنظرتون هوشمندسازی مدارس تاثیر مثبتی روی یادگیری و بهره بردن افراد از آموزش داره یا نه. افرادی که توی این تاپیک از هوشمندسازی صحبت میکردن دیدشون از این مبحث جایگزین کردن وایت برد با تابلوی هوشمند یا دفتر و کتاب با تبلت و یه چنین چیزایی بود. در صورتی که این تغییرات فقط یک بخش خیلی کوچیکی از ماجراست.

به همین دلیل تصمیم گرفتم به جای ریپلای روی اون تاپیک یک تاپیک جدا درست کنم که توی اون درباره رشته تکنولوژی آموزشی (Educational Technology یا به طور کوتاه EdTech) - رشته‌ای که خودم در حال تحصیلش هستم - صحبت کنم و در مورد این موضوع بحث کنم که چقدر توی آموزش اهمیت داره و برای مدارس امروز ما حیاتیه. رشته تکنولوژی آموزشی توی ایران نسبتاً ناشناخته‌س اما به شدت توی کشورهای توسعه‌یافته در حال ترند شدن هست. مخصوصاً الان که هوش مصنوعی اینقدر فراگیر شده و آموزش‌های مدرن بدون اون قابل تصور نیستن.

تعریف‌های خیلی زیادی برای تکنولوژی آموزشی هست. اما شاید بهترین تعریفی که به نظر من برسه این باشه که بتونیم با استفاده از تکنولوژی کیفیت یادگیری رو بهتر کنیم. اما این به معنی جایگزینی صرف ابزارهای قدیمی با ابزارهای جدید (سمعی و بصری) نیست. همه ما تجربه تابلوهای هوشمند توی مدرسه رو داریم که یا اون گوشه خاک میخوردن یا معلم حتی بلد نبود ازش استفاده کنه. تکنولوژی آموزشی در کنار ابزارهای مدرن میاد و نحوه استفاده از اون رو هم به تجربه یادگیری اضافه میکنه. یعنی ما فقط نمیایم از تابلوی هوشمند استفاده کنیم چون باحاله و مدرنه. یه دلیل منطقی استفاده ازش داریم. مثلاً میگیم طبق این نظریه‌های یادگیری و این مقالات، افرادی که با این روش جغرافی یاد گرفتن عملکرد بهتری از خودشون نشون دادن. یه تکنولوژیست آموزشی (متخصص تکنولوژی آموزشی) میاد و توی برنامه درسی با دلیل و منطق میگه که توی این قسمت از درس بیایم از بازی کامپیوتری استفاده کنیم. اینجا پای یه سری رشته دیگه مثل طراحی آموزشی و برنامه‌ریزی درسی هم باز میشه که برای طولانی شدن در موردش صحبت نمیکنم. در کنار این موارد معلم هم تحت آموزش قرار میگیره که چطور از اون ابزارها استفاده کنه چه جوری عملکرد دانش‌آموزها رو بهبود بده نه این که همینجوری یه تابلو بذاریم خودشون کشف کنن چطوری توی تدریس ازش استفاده کنن.

این رشته ماهیتش میان‌رشته‌ای هست و شما تقریبا از هر فیلدی میتونید واردش بشین. چرا که وقتی بحث آموزش میاد وسط ما توی هر رشته‌ای به اون احتیاج پیدا می‌کنیم. میخواد آموزش برنامه‌نویسی باشه یا آموزش پزشکی یا هر چیز دیگه‌ای. من خودم از مهندسی نرم‌افزار وارد این رشته شدم چون میخوام از مسیر برنامه‌نویسی و ساخت اپ و بازی آموزشی توی این رشته فعالیت کنم ولی خیلیا بک گراندای متفاوتی داشتن.
مباحث درسی این رشته خیلی متنوع هستن. ما توی دروسمون از اصول طراحی نرم افزار و رابط کاربری میخونیم تا روانشناسی یادگیری و نظریه‌های یادگیری و روش تدریس و حتی تا حدی علوم اعصاب. کلا هر چیزی که برای بهبود یادگیری بتونه کمک کنه توی این رشته جایی داره.

تکنولوژی آموزشی توی ایران تحت یکی از گرایشهای رشته علوم تربیتی ارائه میشه. در صورتی که بنظر من محدود کردن این رشته به یک گرایش درست نیست و اینقدر مستقل هست که برای خودش یه رشته جدا محسوب بشه (مثل بقیه کشورها). وقتی این شکلی میگن یه گرایش علوم تربیتیه آدم فکر میکنه یه چیزی مشابه رشته‌های دانشگاه‌های تربیت معلم هست در صورتی که فقط بخشی از اون به علوم تربیتی مربوط میشه.

به عنوان یه نفر که توی این رشته تحصیل میکنه و از ناشناخته بودنش توی ایران راضی نیست احساس میکنم این رشته به آدم‌های نخبه زیادی احتیاج داره تا بتونه تاثیر بزرگی روی آموزش کشور داشته باشه مخصوصا با وضعیت آموزش و پرورش ما که خیلی خیلی نیاز به بهبود داره و چه جایی بهتر از سمپادیا برای معرفی چنین چیزی. اگه یه زمانی رشته انسانی رفتین یا انسانی بودین و برای انتخاب رشته شک داشتین بنظرم ارزششو داره به این رشته هم فکر و در موردش تحقیق کنید.

 

[AshkanSin]

سوالم اینه که این اخلاقیه؟
که به تو آموزش بهتری بدیم چون درست بهتره‌؟ اونی که نمیتونه درس رو یادبگیره نباید معلم بهتری داشته باشه؟

اولین چیزی که باید اجرا بشه این قضیه اس
بعدش باید پرداخت به اینکه باید عدالتی ایجاد بشه و حق تحصیل با کیفیت بالاتر از کسی گرفته نشه
وگرنه اینقدر ادمایی که هدفشون درس خوندن نیست میان توی چرخه‌ی اموزش که شکاف های بزرگی بین مدارس عادی و مدارس سمپاد به وجود میاد

آیا کسی که هوش بهتری از خودش نشون داده (که شاید آزمون ورودی سمپاد معیار درستی هم برای سنجشش نباشه پس بهتره بگیم کسی که توی یه آزمون ورودی عملکرد بهتری از خودش نشون داده) لیاقت این رو داره که نسبت به بچه‌های دیگه از آموزش و معلم‌های باکیفیت‌تری برخوردار بشه؟

ما توی علوم تربیتی یه مبحثی داریم به اسم «عدالت آموزشی» یا Educational Justice که میاد همین مسئله رو بررسی میکنه. آرمان ما توی عدالت آموزشی اینه که هر کسی بهترین آموزشی که براش وجود داره رو دریافت کنه. اما چنین اتفاقی در عمل شدنی هست؟ نه. بخاطر این که معلم خوب به اندازه کافی نداریم. از هر ده تا معلم چندتاشون اونقدر باکیفیت تدریس میکنن که بشه بهشون «خوب» گفت؟
حالا این سوال مطرح میشه که توزیع این معلمها باید به چه شکل باشه؟ آیا حضورشون توی مدارس خاص مثل سمپاد عادلانه‌اس یا اتفاقا باید توی مدارس ضعیفتر باشن چون سمپادیا خودشون درسخونن؟
مدارس مناطق بالاشهر و گرون چطور؟ شاید سهمیه مناطق کنکور برای چنین حالتی در نظر گرفته شده که حق اونی که توی مناطق محروم درس میخونه و به آموزش باکیفیت دسترسی نداره ضایع نشه. اما اون آدم هم در هر صورت سواد کمتری داره و قبولیش به این شکل توی یه دانشگاه تاپ زیر سواله. چرا باید یکی که سواد کافی نداره رو چون فقط توی شهر محرومی بوده قبول کنیم؟

میبینید که چقدر مسئله عدالت آموزشی پیچیده‌س و مشکلات داریم. استفاده از تکنولوژی آموزشی یکی از راه‌حل‌هاییه که ما ارائه میکنیم. وقتی ما یک پلتفرم آموزشی غیرحضوری ارائه میدیم و ارتباطمون بر بستر اینترنته بهترین معلم رو میتونیم بیاریم برای هزاران نفر آموزش همزمان (ویدیو کنفرانس) و غیرهمزمان (رکورد شده) ارائه بده. میتونیم ابزارهای آزمون‌سازی آنلاین، سامانه آپلود تکالیف و... توسعه بدیم. حتی میتونیم فعالیت دانش‌آموزها رو (مثل مدت زمان حضورشون توی کلاس، مدت زمانی که حرف میزدن با میکروفون و...) رو با هوش مصنوعی آنالیز کنیم (که بهش میگن داده‌کاوی آموزشی یا Educational Data Mining یا EDM) و بر اساس اون بگیم که فرد وضعیتش چطوره و به کمک و آموزش بیشتر احتیاج داره یا نه.

آینده عدالت آموزشی از این نقطه میگذره.