اف ۱۴ برای همیشه به تاریخ پیوست (تشریح فنی هواپیما)

[Mohammad05]

سیستم CADS چیه؟

در F‑14 ، سیستم CADS مخفف Control Augmentation and Departure Stability System هست. این سیستم، یک سیستم کنترل پایداری تعبیه شده برای تامکت به جهت جلوگیری از خروج کنترل هواپیما هست.

حالا این سیستم چیکار میکنه؟

تامکت یه هواپیمای سنگین هست و از نظر آیرودینامیکی یه مقدار نیاز به مراقبت بیشتری برای پایدار موندن داره. اولین و مهمترین وظیفه ی این سیستم، پایداری هواپیما توی مانور های شدید(زاویه حمله های خیلی زیاد) هست.

این سیستم توی شرایط بحرانی مثل داگفایت، به کمک کامپیوتری که براش تعبیه شده، به سطوح کنترل جنگنده مثل استعلایی ها، رادر ها و اسپویلر ها دستوراتی میده که باعث میشه هواپیما توی این مانور ها دچار واماندگی و از دست رفتن کنترل نشه.

نکته: این سیستم با سیستم خلبان خودکار(AFC) عملکرد متفاوتی داره و فقط برای پایداری آیرودینامیکی تامکت طراحی شده

 

[Mohammad05]

۳. نشانگر سطوح کنترل(شماره ۹ پنل قبلی)

شماره یک: نشانگر وضعیت اسپویلر ها که سه حالت داره

DN: اسپویلر ها همسطح بال‌ها هستن.
UP اسپویر ها به سمت بالای بال کشیده شدن(به فلش روی تصویر اسپویلر دقت کنین)
اگه فلش به سمت پایین باشه ینی اسپویلر به سمت پایین کشیده شده.

شماره دو: عقربه نشان دهنده وضعیت زاویه سکان عمودی جنگنده(RUDDER)

شماره سه: نشانگر HORIZEN TAIL
زاویه ی استبلایزر های افقی رو نشون میده.
زمانی که جنگنده خاموشه، زاویه ی استبلایزر روی ۱۵ درجه پایین قرار میگیره

استبلایزر افقی با فلش مشخص شده

---

به استبلایزر افقی در عقب تامکت دقت کنید. افتادگی استبلایزر ها به همین دلیل هست که در موردش صحبت کردیم

 

[Mohammad05]

4. Launch bar abort pannel

این سوئیچ وظیفه ی بالا و پایین کشیدن لانچ بار چرخ جلو رو به عهده داره که دو حالت NORM(حالت بالا کشیده شده) و حالت ABORT(حالت پایین اومده لانچ بار) داره

---

حالا لانچ بار چیه؟
لانچ بار یه اهرمه که جلوی چرخ جلوی هواپیماهای ناو نشین مثل اف ۱۴ نصب میشه. این اهرم مستقیم به سیستم پرتاب ناو هواپیمابر وصل میشه و عمل لانچ هواپیما رو انجام میده

تصویر کلی از سیستم پرتاب هواپیما از روی عرشه برای پایه ی بخار آب ناوهواپیمابر. لانچ بار به شاتل مورد نظر(شماره ۵ و ۶) متصل میشه

---

چرخ جلو و لانچ بار جنگنده تامکت(با فلش مشخص شده)

---

 

[Mohammad05]

موقت:

اصلا امکانش هست که f14 بتونه مقابل جنگنده های f18، f22 و اینا مقابله کنه؟
اگه آره چرا پس هیچ استفاده نکردن ازشون تو جنگ

تامکت یه شکاری رهگیره و اف ۱۸ از سال ۲۰۰۵ جایگزینش شد به دو دلیل:
هزینه ی زیاد تامکت و وزن و ابعاد نسبتا بزرگش.

اف ۱۸ یه جنگنده ی چند منظورست و توی درگیری های هوایی از موشک ها ی به روز تر مثل ایم ۱۲۰ امرام و رادار های آرایه فازی استفاده میکنه که در عرض حدودا ۷ ثانیه به سرعت صوت میرسه و خلبان دشمن اصن نمی‌فهمه این موشک بهش کی خورده. رادار آرایه فازی نصب شده روی اف ۱۸ ها در آن واحد قابلیت اسکن ۳۶۰ تهدید های هوایی و زمینی رو دارن در حالی که رادار تامکت جز نسل اولی های پالس داپلر بود که یه دامنه ی محدودی رو میتونه اسکن راداری کنه.

برگ برنده ی تامکت فینیکس هاش هستن. به دلیل وزن زیادشون خیلی دیر به سرعت صوت میرسن و عملا اف ۱۸ میتونه راحت با چف یا جنگ الکترونیک از دست فینیکس به راحتی خلاص بشه.(آواکس ها به راحتی میتونن هشدار شلیک فینیکس رو به خلبان اف ۱۸ بدن و یا منحرفش کنن)

مورد بعدی اینه که از دو نسل مختلفن. تامکت های ایرانی جز شکاری های نسل چهارمن در حالی که اف ۱۸ ها و اف ۲۲ ها به ترتیب نسل ۴.۵ و نسل پنجمن.

اف ۱۴ تکنولوژی ۱۹۷۰ میلادی در برابر تکنولوژی روز اف ۱۸ و اف ۲۲ کم می‌آورد و خود نیروی هوایی هم این رو میدونست و جرأت بلند کردن تامکت هارو نداشتن. چرا که به راحتی بلافاصله بعد از تیکاف مورد هدف آمریکا یا اسرائیل قرار می‌گرفتن
استراتژی نیروی هوایی توی این شرایط و جنگ ۱۲ روزه، انتقال جنگنده ها به پایگاه های دورتر از غرب ایران مثل مشهد بود که متاسفانه جواب نداد

 

[Mohammad05]

5. Landing gear control pannel

1.اهرم ارابه فرود
در شرایطی احتمال باز نشدن چرخ ها وجود داره. در صورت باز نشدن دهلیز چرخ ها، خلبان اهرم رو به سمت داخل فشار میده و اون رو در جهت عقربه های ساعت میچرخونه. با این کار مکانیزم اضطراری فعال میشه. به این منظور که نیتروژن پرفشار وارد سیستم هیدرولیک شده و با اعمال فشار چرخ ها رو با میکنه. بعد از فرود اضطراری باید افسر های تعمیر نیتروژن رو تخلیه و برای پرواز عادی آماده ش کنن.

2.DOWN LOCK ORIDE
این سیستم، قفل های چرخ جلو رو فیلتر میکنه. در جنگنده ها و هواپیماهای تجاری، به محض باز شدن چرخ ها، تمام مفصل های چرخ جلو کامل قفل میشه تا حین نشستن چرخ ها جمع نشن. این سوئیچ در مواقع اضطراری و تعمیر و تعویض لاستیک های هواپیما فعال میشه

3.سوییچ ایزوله کردن فرمان چرخ جلو، ارابه فرود ترمز چرخ ها از سیستم هیدرولیک مرکزی هواپیما

این سوئیچ مدار های هیدرولیکی ابزار های بالا رو از سیستم هیدرولیک قطع میکنه که دو حالت داره:

FLT: تمام ابزار های گفته شده در بالا رو از سیستم حذف میکنه(در زمان افت فشار روغن و شرایط اضطراری)

TO/LDG:تمام ابزار های گفته شده به مدار هیدرولیکی برمیگردن

نکته: حین تکسی کردن برای فعال شدن فرمان چرخ های جلو از حالت TO/LDG استفاده میشه(چرخ جلو هواپیما عین فرمون ماشین عمل میکنه)

4.چراغ چک باز شدن چرخ ها
اگر بعد از پایین دادن ارابه فرود چرخ ها باز بشن، این چراغ روشن میشه

5.WEELS,FLAPS POSITION INDICATOR
نشانگر وضعیت باز و بسته شدن چرخ ها و فلپ ها
جدولی رو همراه با ایندکس های مربوطه آماده کردم که در ادامه اومده

---

نمای دقیق تر ابزار شماره ۵

---

6. EMER STORES button
با فشار دادن این دکمه تمام مخازن سوخت و بمب ها رها میشن

7.NOSE STRUT switch
به کمک این سوئیچ ارتفاع چرخ جلو کم یا زیاد میشه(اصطلاحا به کمک این سوئیچ جنگنده زانو میزنه برای اتصال لانچ بار)

8.اهرم ترمز پارک.

9.نشانگر وضعیت اولویت ایجکت افسر خلبان و کابین عقب
دو حالت داره
PILOT: در این حالت اگر کابین عقب اهرم ایجکت رو بکشه فقط خودش به پیرون پرتاب میشه و خلبان در کابین میمونه

MCO هر دو خدمه همزمان باهم از جنگنده به بیرون پرتاب میشن(این حالت بیشتر در زمان ایجاد حریق ناشی از موشک کاربرد داره که هواپیما کنترلش رو از دست میده)

پایان کنسول عمودی سمت چپ

 

[Mohammad05]

ابزار زانوی چپ

---

۱. نشانگر وضعیت فشار هیدرولیک

این نشانگر وضعیت سیستم هیدرولیک اسپویلر ها(ON & OFF) و وضعیت فشار هیدرولیک بکاپ رو نشون میده

۲. نشانگر وضعیت فشار روغن

وضعیت فشار روغن رو از بازه ی ۰ تا ۱۰۰ PSI نشون میده . محدوده ی نرمال فشار روغن بین ۲۵ تا ۶۵ PSI هست

۳.نشانگر وضعیت نازل های خروجی

نازل های خروجی جنگنده اف ۱۴ توی ۵ مرحله باز و بسته میشن. وقتی عقربه های این نشانگر روی صفر باشه یعنی نازل در بسته ترین حالت خودشه(موتور خاموشه) و در حالت ۵ یعنی در باز ترین حالت خودشه(حالت افتر برنر)

---

نازل خروجی تامکت (در پوزیشن یک)

---

 

[Mohammad05]

4. Electronic instrument group

رسیدیم به آخرین ابزار پنل زانوی چپ
این نشانگر سه قسمت داره:

نشانگر RPM، دور موتور چپ و راست رو به صورت نمودار ستونی نشون میده. دور موتور بر خلاف خودرو، در موتور های جت بر اساس درصد خونده میشه

نشانگر TIT، دمای خروجی نازل ها رو بر حسب درجه سلسیوس نشون میده. برای کنترل دمای موتور و جلوگیری از داغ شدن بیش از حد موتور کاربرد داره

نشانگر FF هم میزان دبی ورودی به موتور ها رو نشون میده. نکته قابل توجه اینه که اگر در حالت پس سوز پرواز انجام بشه، میزان دبی ناشی از پس سوز رو این نمایشگر نشون نمیده

**ایندکس های قرمز در بالای نشانگر به معنی غیرفعال بودن سیستم هست(هنوز هواپیما استارت نخورده)

پایان ابزار زانوی سمت چپ

 

[Mohammad05]

پنل ابزار سمت چپ

۱.RADAR ALTIMETER

این ابزار برای نشون دادن ارتفاع هواپیما استفاده میشه که به عنوان ارتفاع سنج های نسل جدید به حساب میاد. این سیستم به کمک پژواک امواج ارسالی از سمت آنتن نصب شده روی بدنه، ارتفاع تقریبی محاسبه میکنه. با چرخوندن پیچ به سمت راست، ارتفاع مورد نظر رو میشه تنظیم کرد.

شماره یک: پیچ تنظیم و غیرفعال کردن آلتیمتر. با چرخوندن پیچ به سمت چپ، التیمتر غیر فعال میشه. با هل دادن پیچ به سمت داخل، سیستم BIT(تست) آلتیمتر فعال میشه

شماره دو: نشانگر وضعیت فعال یا غیرفعال بودن آلتیمتر

شماره سه : چراغ هشدار ارتفاع کم. این چراغ به همراه یک بوق ممتد در هدست خلبانی به خلبان هشدار ارتفاع کم رو میده.

شماره چهار: self test light. وقتی خلبان داره عملکرد آلتیمتر رو تست میکنه چراغ سبز تست روشن میشه
بعد از روشن شدن چراغ، آلتیمتر باید عددی حدود ۱۰۰ پا رو نشون بده.

---

2.servo pneumatic altimeter

این ارتفاع سنج بر اساس فشار بارومتریک میزان ارتفاع هواپیما رو محاسبه میکنه.

شماره یک: نشانگر ارتفاع هواپیما. رقم صدگان ضرایب ده هزار پا، رقم دهگان ضرایب هزار پا و رقم یکان این نمایشگر ضرایب صد پا رو نشون میده

شماره دو: پیچ تنظیم فشار بارومتریک که در هر منطقه ای متفاوته و تنظیم میشه.

شماره سه: نمایشگر میزان فشار هوا بر حسب اینچ جیوه

شماره چهار: سوئیچ تغییر وضعیت برای ریست آلتیمتر

 

[کیوکو]

خیلی با ذوق و انگیزه شروع کردم به خوندن ولی دیدم دو خط در میون دارم سرچ می‌کنم حوصله‌م نکشید.
کار باحالی کردید که نوشتید، من خوشم اومد ممنونم🌱

 

[Mohammad05]

خیلی با ذوق و انگیزه شروع کردم به خوندن ولی دیدم دو خط در میون دارم سرچ می‌کنم حوصله‌م نکشید.
کار باحالی کردید که نوشتید، من خوشم اومد ممنونم🌱

مرسی از نظر مفید و کاملت!
حق میدم
یکم ممکنه مطالعه این مطالب اولش سخت باشه اما به مرور راه میوفته آدم
اگه هر سوالی داشتین در مورد اصطلاحا و ابزار ها بپرسین حتما بهشون جواب میدم.

 

[Mohammad05]

3. Airspeed mach indicator

شماره یک: نیدل(niddle) نمایشگر مقیاس های سرعت که سه نیدل روی یک محور هستن

شماره دو: شاخصه سرعت بیرونی(بالای یک ماخ)

شماره سه: شاخصه ی سرعت درونی (زیر یک ماخ)

شماره چهار: نشانگر عدد ماخ

شماره پنج: نیدل تنظیم محدودیت ماخ مورد نظر

شماره شش: به اشتباه ۸ خورده.
ناب تنظیم میزان ماخ و سرعت مورد دلخواه خلبان.
با فشار دادن ناب به داخل، نمایشگر سرعت و با کشیدن ناب به بیرون و چرخوندش، عدد ماخ دلخواه تنظیم میشه.

 

[Mohammad05]

4. Vertical velocity indicator

این ابزار میزان سرعت صعود و نزول جنگنده رو نشون میده
زمانی که HUD از کار افتاده باشه یا تجهیزات برقی هواپیما به هر دلیلی دچار خطا بشن، برای اجرای عملیات های گروهی، از این ابزار بسیار استفاده میشه. برای مثال در یک پرواز دسته جمعی، لیدر دسته ی پروازی به همه ی جنگنده ها اطلاعاتی نظیر میزان نرخ صعود رو برای هماهنگی اعلام میکنه تا همه ی هواپیما ها با یک زاویه ی حمله یکسان عمل اوج گیری رو انجام بدن. در صورت قطعی و اختلال در برق هواپیما، این ابزار چشم دوم شماست
کاربرد دوم این ابزار این هست که خلبان بیش از حد مانور های سنگین به جنگنده وارد نکنه تا دچار بیهوشی(Redout or blackout ) نشه.

 

[Mohammad05]

5. هندل قطع سوخت و اطفا حریق موتور سمت چپ

زمانی که موشک حرارتی به موتور برخورد کنه یا به هر دلیلی موتور سمت چپ (موتور شماره یک شما)
آتیش بگیره، خلبان در قدم اول با کشیدن این اهرم، جریان سوخت به موتور چپ رو قطع میکنه، اگر مشکل برطرف بشه، با فشار دادن همین اهرم، جریان سوخت به موتور چپ برقرار میشه. زیر این اهرم، دکمه ی اطفا حریق موتور قرار داره. با فشار دادن این دکمه، مخلوط پودر صابون و کربن دی اکسید با فشار در راستای طول موتور پخش میشه و حریق رو خفه میکنه.