اف ۱۴ برای همیشه به تاریخ پیوست (تشریح فنی هواپیما)

[Mohammad05]

دیروز ارتش اسرائیل اعلام کرد که اف ۱۴ های تامکت نیروی هوایی ایران کاملا نابود شدن و از این به بعد این جنگنده به عنوان یه کانسپت یاد میشه.

---

توی این تاپیک قصد دارم سیستم های فنی این هواپیما رو بررسی کنم. امیدوارم خوشتون بیاد.

 

[Mohammad05]

بخش اول
رادار هواپیمای تامکت

در بحبوحه ی جنگ سرد ایالات متحده بر روی پروژه سنگین موشک های سطح به هوای SAM BOOMERG مشغول بود که برای اولین بار تولد یک رادار فوق پیشرفته کلید خورد. این سامانه موشکی سطح به هوا مجهز به یک رادار فوق العاده قدرتمند به نام AWG_9 بود که توانایی رهگیری و انهدام بسیاری از اهداف زمینی از موشک کروز گرفته تا انواع بمب افکن های سنگین را دارا بود.

چندین سال پس از اتمام پروژه موشکBOOMERG، توپولوف های روسی بر فراز ناو های امریکایی پرواز های بسیاری انجام میدادند. در زمان اجرای پروژه BOOMERG، جنگنده F_4 PHANTOM و A_4 SKYHAWK هواپیماهای فعال نیروی دریایی
ایالات متحده بودند.
فانتوم ها از رادار های با پایه های پالس بهره می بردند و برای همین مجبور به هم ارتفاع شدن با هدف و در نهایت درگیری میشدند؛ مضاف بر اینکه موتور J_79 توانایی اوج گیری کافی برای هم ارتفاع شدن با توپولوف های روسی را نداشتند .

بنابراین کارشناسان پناتنگون تصمیم به اجرای پروژه ی نصب رادار AGW_9 روی هواپیماهای جنگنده گرفتند. یکی از هواپیماهای کاندید برای اجرای آزمایش های پروازی و تست شلیک موشک، جنگندهAARDWARK F_111 بود. آردوارک یک هواپیمای بمب افکن میان برد بود و اصلا توانایی رهگیری و شلیک موشک های FOX3 را نداشت.

پس از تست های اولیه شلیک AIM_54،کارشناسان متوجه عیب بسیار بزرگی در نحوه شلیک فینیکس ها توسط F111 شدند و آن هم فعال شدن موتور موشک بلافاصله پس از شلیک بود که باعث واماندگی و احیای مکرر موتور توسط خلبان میشد. سر انجام پس از سه سال تلاش و آزمایشهای فراوان، طرح پیاده سازی AWG_9 بر روی F111 شکست خورد.

تست ایم ۵۴ فینیکس روی جنگنده اف ۱۱۱


پنناگون پس از شکست پروژه f111، درخواست ساخت یک جنگنده برای نصب رادار AWG_9 و موشک AIM_54 PHOENIX داد.

پس از رقابت فراوان، شرکت گرومن(نورثروپ گرومن فعلی)مزایده پنتاگون را برنده میشود که درنهایت منجر به تولد جنگنده ی F14 TOMCAT میشود.

هواپیمای شکاری رهگیر F14 تامکت(گربه
وحشی) یک جنگنده نسل چهارم بود که از رادار فوق پیشرفته AWG9 و موشک AIM54 بهره میبرد.

ادامه در پست بعدی

 

[Mohammad05]

جنگنده F14 هواپیمای شکاری رهگیر نسل چهارم ساخته کمپانی گرومن بود. زمانی که هیچ هواپیمای شکاری بویی از پردازش های کامپیوتری نبرده بود، جنگنده اف۱۴ از 15 کامپیوتر برای هدایت و درگیری استفاده میکرد. جنگنده F14 از هر نظری خاص و متفاوت است. چرا که اولین هواپیمایی بود که برای سوار کردن رادار آوگ۹ ساخته شده بود.

همچنین جنگنده اف۱۴ پیشگام استفاده از رادار پالس داپلر بود.در آن زمان همه هواپیماهای شکاری از رادار های بر پایه پالس استفاده میکردند.

رادار های پالس دارای عیب بسیار بزرگی بودند و آن هم خطا دادن آن حین پرواز در مناطق کوهستانی بود.
رادار پالس توانایی نشان دادن سرعت تهدید را نداشت و همچنین خلبان برای درگیری با تهدید مورد نظر باید یا خود را با هدف هم ارتفاع میکرد و یا از ارتفاع کمتری هدف را ساقط میکرد. با تولد
اف۱۴ و رادار آوگ۹ تمام این عیوب برطرف شد. همچنین تامکت توانایی look down shoot down را نیز دارا بود. یعنی لازم نبود حتما با هدف هم ارتفاع شود.
رادار پالس داپلر تامکت توانایی نشان دادن سرعت و همچنین فیلتر کردن هدف های ساکن مثل صخره ها را دارا بود. همچنین رادار تامکت توانایی رهگیری ۴۸ تهدید در حالت RANGE رادار و رهگیری ۲۴ هدف در حالت TRACK را داراست و از این ۲۴ هدف، ۶ هدف را اولویت بندی و ساقط میکند. تامکت جز اولین جنگنده هایی بود که توانایی دیدن پشت خود را در صفحه TID رادار خود در حالت ground stabilizeرا داراست.

---

حال این سوال مطرح میشود که look down shoot down یعنی چه؟

در هواپیماهای دارای رادار پالس، یک موج به صورت متناوب به بیرون ارسال شده و از پژواک این امواج، هدف در اسکوپ رادار خلبان نمایش داده میشود. حال اگر خلبان بخواهد یک هدف را در یک منطقه کوهستانی تعقیب کند، پالس های ارسال شده به دیواره کوه برخورد کرده و به اصطلاح پارازیت ایجاد میکند.
یکی دیگر از اشکالات اساسی رادار های پالس، همسطح شدن هواپیما برای درگیری بود. شکل زیر شمایی از زاویه دید یک هواپیما در سطح افق را نمایش میدهد. رادار پالس هم دقیقا شبیه چشم انسان کار میکند. حال اگر هواپیما در سطح زیر خط افق پرواز کند، در بین کوه ها گم شده و عملا رهگیری و داگفایت غیرممکن است.

 

[Mohammad05]

اما در نهایت این عیب ها در رادار های پالس داپلر برطرف شد. حال میخواهیم درمورد مکانیزم رادار های پالس داپلر اندکی صحبت کنیم.

تمام رادار های پالس داپلر مجهز به کامپیوتر فیلتر سرعت هستند؛ برای مثال threshold speed برای رادار9 AWG
±100 نات میباشد. یعنی تمامی اهداف با سرعت زیر 100 نات را رادار نشان نمیدهد و به اصطلاح فیلتر میکند. همین مکانیزم تحول بزرگی در زمینه هوانوردی نظامی ایجاد کرد. اما یکی از مهمترین مکانیزم ها، داپلر بودن این رادار است.
رادار های پالس داپلر با ارسال یک موج و استفاده از پدیده داپلر در فیزیک، سرعت و جهت حرکت هدف مورد نظر را محاسبه و به
خلبان نشان میدهد؛ موضوعی که رادار های پالس از آن بی بهره بودند.
شایان ذکر هست که رادار تامکت از هر دو مود راداری استفاده میکند که در ادامه به آن خواهیم پرداخت:


مقایسه دو مود راداری تامکت:
PULSE SEARCH MODE(PSM)
1-Detection range = ±50 NM
2-Lock can not be easer than as PDSM

PULSE DOPPLER SEARCH MODE(PDSM)
1-Detection range = up to ±120 NM
2-Can look down shoot down
3-lock can be broken easer than PSM

همانطور که در تفاوت های بین این دو مود راداری اشاره شد، قفل راداری در مود PDSM به راحتی شکسته میشود برای همین خلبان زمانی از این مود استفاده میکند که از شکسته نشدن قفل، اطمینان کامل داشته باشد.

اما در مود PDSM قفل چگونه شکسته میشود؟
در دوحالت قفل راداری اف14 در موذPDSM شکسته میشود.حالت اول زمانی رخ میدهد که سرعت جنگنده دشمن با سرعت جنگنده اف14 برابر باشد؛ در این حالت کامپیوتر رادار اف 14 اختلاف سرعتی را تشخیص نداده و هدف را فیلتر میکند که البته این موضوع به ندرت اتفاق می افتد.

حالت اول درگیری تامکت

---

اما حالت دوم زمانی اتفاق می افتد که جنگنده دشمن با یک زاویه 90 درجه نسبت هواپیمای ما پرواز کند، در این حالت سرعت جنگنده دشمن از THRESHHOLS SPEED تعریف شده برای رادار کمتر شده و به اصطلاح رادار NOTCH میشود. برای همین در فاصله های نزدیک، برای جلوگیری از شکسته شدن قفل راداری،
RIO(RADAR intercept officer) رادار را در حالت PSM قرار میدهد.

رادار اف ۱۴ در حالت ناچ شده

در ادامه یک تصویر از RMS(سطع مقطع راداری)
تامکت که از کاتالوگ این هواپیما برداشته شده میبینیم ناچ شدن رادار تامکت توسط یک میگ ۲۱)

 

[Mohammad05]

حالت های رهگیری رادار اف ۱۴
جنگنده اف 14 دارای دو مود برای رهگیری است:
RWS(RANGE while scan)
1.در این حالت، رادار میتواند اطلاعات مهمی نظیر سرعت و ارتفاع 48 هدف را مورد بررسی قرار دهد
2.جهت پرواز هیچ یک از تارگت ها را نشان نمیدهد(target vector)
3. در این مود، امکان درگیری وجود ندارد
4.افسر کابین عقب (RIO) توانایی اولویت بندی و انتخاب اهداف را ندارد
5. آنتن رادار حداکثر تا 65 درجه میتواند گردش کند
6.برد بیشتری را جستجو میکند
TWS(track while scan)
1.در این حالت امکان درگیری هوایی و شلیک موشک وجود دارد.
2. میتوان 24 هدف را رهگیری کرد.
3.RIO میتواند یک هدف دلخواه را انتخاب و با آن درگیر شود
4.آنتن رادار حداکثر 20 تا 35 درجه توانایی گردش به چپ و یا راست را دارد.
5.برد کوتاهتری را نشان میدهد.
بنابراین RIO برای درگیری و شلیک موشک فینیکس، از مود TWS استفاده میکند

در تامکت مودTWS برد کمتری نسبت به مودRWS دارد و معمولا هنگام پرواز تاکتیکال و درگیری های هوایی استفاده میشود. در این مود۲۴ هدف اسکن و از این۲۴ هدف، ۶ هدف اولویت بندی میشوند. اولویت بندی تارگت ها دو حالت دارد. یکی اتوماتیک و دیگری حالت دستی است که RIO با سلیقه خود میتواند تارگت ها را اولویت بندی کند.

در صفحه TID هر خط که در دهانهV شکل رادار قرار دارد، نشان دهنده ۲۰ مایل فاصله بشقاب آنتن با هدف مورد نظر است.

تصویری از tactical information display)TID)
افسر کابین جلو( خلبان).

---

بحث اصلی که مطرح میشود ، انهدام هدف های تکی توسط تامکت است. زمانی که خلبان میخواهد یک هدف را به صورت مخصوص بزند، باید در مود TWS، قفلSTT بگیرد

single target track زمانی استفاده میشود که خلبان میخواهد فقط یک هدف را آن هم به صورت تکی بزند. قفل STTدر دو حالت راداری پالس و پالس داپلر برای RIO در دسترس است.
زمانی که فاصله خلبان از هدف چیزی بیشتر از ۳۸ و یا ۴۰ ناتیکال مایل بیشتر باشد، از مود داپلر استفاده میکند چرا که نسبت به حالت پالس برد بیشتری دارد. (TWS در حالت داپلر فعال میشود)
و اگر زیر ۴۰ مایل هواپیما فاصله داشته باشد، خلبان باید رادار را روی حالت پالس قرار دهد و PSTT lock بگیرد.

زمانی که خلبان قفلSTT میگیرد، رادار تمام توان خود را میگذارد تا آن هدف را سرنگون کند. همچنین این حالت از دقت بسیار بالاتری حتی نسبت به TWS دارد. جنگنده تامکت قابلیت درگیری با انواع هدف های هوایی را داراست. اصلا تامکت برای همین ساخته شد تا بتواند از موشک کروز تا بمب افکن های بزرگ را ساقط کند.

خلبان برای اینکه بخواهد زمان فعال شدن رادار را تغییر
دهد(به هر دلیلی) میتواند تارگت سایز را با هماهنگی RIO تغییر دهد. تارگت سایز تامکت بر سه نوع است: small,normal, large.

معیار این سایز ها زمان فعال شدن رادار موشک فینیکس است که در هر مورد، در یک فاصله و زمان
مشخص فعال میشود.

نکته ی جالب توجه این است که در مود TWS، زمانی که فینیکس توسط رادار تامکت هدایت میشود، هواپیمای دشمن هیچ هشداری از ECM خود نمیگیرد. شاید در RWR خود فقط یک عدد۱۴ ببیند*

 

[Mohammad05]

مود درگیری WVR( درگیری با چشم مسلح)

حال میخواهیم مود درگیری
(WVR (within visual range را مورد بررسی قرار دهیم. قبل از آن باید بحث تارگت سایز را توضیح بدهیم.
همانطور که پیش تر اشاره کردیم، تامکت قابلیت درگیری با انواع تهدید های هوایی را داراست. برای همین در رادار آن قابلیت تنظیم تارگت سایز(اندازه تهدید مورد نظر) را دارد.

سوالی که مطرح میشود این است که آیا تنظیمات رادار تامکت و همه این مطالبی که گفته شد را خلبان انجام میدهد؟!
در پاسخ باید گفت که قریب به ۹۹ درصد تنظیمات رادار را کابین عقب یا همان
RIOانجام میدهد. البته آن یک درصد هم برای این است که در صفحه HSD خلبان، مودی تحت عنوان مودTID(TACTICAL INFORMATION DISPLAY) وجود دارد که دقیقا هر آن چیزی که ریو میبیند را خلبان هم میبیند تا هماهنگی برای درگیری ها بهتر صورت گیرد.

در تامکت سه نوع تارگت سایز تعریف شده: small,normal, large. تفاوت این سایز ها بر
دو قسم هست:
اول اندازه و سرعت تهدید و دوم که از همه مهمتر است زمان فعال شدن رادار موشک فونیکس است.

هرچه تارگت سایز بزرگتر باشد زمان اکتیو شدن موشک زودتر اتفاق می افتد و هرچه سایز تارگت تعریف شده برای رادار کوچکتر باشد، رادار فونیکس دیرتر فعال میشود.
برای هدف گرفتن اهدافی مثل بمب افکن ها از سایز بزرگ و برای هدف قرار دادن جنگنده ها از سایز نرمال و برای زدن موشک های کروز از سایز کوچک استفاده میشود.

---

حال برویم سراغ مود راداریWVR.
این مود راداری برای فاصله های زیر ۱۵ ناتیکال مایل به کار میرود که معمولا هدف را میتوان با چشم غیر مسلح هم مشاهده کرد. این مود دارای ۳ شاخه است که هرکدام دارای توضیحات جداگانه ای است. شاخه اول PAL هست. این لغت مخفف
Pilot auto lock on هست که در فاصله های بین ۵ تا ۱۵ ناتیکال مایل میتواند به صورت اتوماتیک عمل لاک را انجام دهد. این مود فقط در تامکت های سری B و D موجود است.

اما شاخه بعدی،VSL است. این مود خود داری دو بخش است: VSL low و VSL HIGH. تفاوت این دو بخش، میزان برد اسکن سنسور هاد(HUD)است.
به طوری که در حالتlow ، سنسور اسکن کننده فقط مرکز HUDرا اسکن میکند و خلبان باید برای
زدن هدف، هواپیما را با تلاش زیاد، با تارگت مورد نظر ست کند و به اصطلاح لید کند(Lead).

هاد تامکت و سنسور اسکن برای درگیری WVR
(به این سنسور CTVS گفته میشود)

وضعیت قرار گیری هواپیمای متخاصم بر اساس زاویه حمله با اصطلاحات ناتو

 

[Mohammad05]

آشنایی با اسکوپ رادار تامکت

یه بار دیگه تصویر TID تامکت رو باهم ببینیم و بررسی کنیم:

شماره 1: اولویت بندی کامپیوتر رادار تامکت برای شلیک فینیکس ها

شماره 2: ارتفاع تقریبی اهداف

شماره 3:زاویه جنگنده قفل شده نسبت به آنتن رادار

شماره 4:مرکز دید راداری هواپیما(هر یک از خطوط منقطع، 20 مایل را نشان میدهد)

شماره5: نوع و تعداد موشک را نشان میدهد( در این شکل 6 موشک فینیکس فول لود داریم)

شماره 6: closure rate هواپیما و جنگنده دشمن را نشان میدهد. اگر این میزان مثبت باشد، یعنی دشمن درحال head on به سمت ما است.

شماره7: زاویه آنتن رادار را نسبت به خط افق نشان میدهد.

 

[Mojo]

روحش شاد.
انصافا جنگنده‌ی خوبی توی زمان خودش بود.

 

[Mohammad05]

ابزار های کابین جلو (خلبان) اف ۱۴ تامکت

---

اول از همه برای کیفیت پایین عکس ها عذر میخوام. چون تصاویر رو از منوال ها و کاتالوگ ها اسکرین شات میگیرم و قرار میدم

---

ابزار های کابین خلبان تامکت به ۱۰ قسمت کلی تقسیم میشه و معیار توضیح ما به تریب این ۱۰ بخشه:

شماره یک : کنسول سمت چپ

شماره دو : کنسول عمودی سمت چپ

شماره سه: ابزار زانوی سمت چپ

شماره ۴: پنل ابزار سمت چپ

شماره ۵ : قاب شیشه(windshield)سمت چپ

شماره ۶: پنل مرکزی

شماره ۷: قاب شیشه سمت راست

شماره ۸: پنل ابزار سمت راست

شماره ۹ : ابزار زانوی سمت راست

شماره ۱۰ : کنسول عمودی سمت راست

شماره ۱۱ : کنسول سمت راست

شماره ۱۲ : دستگیره باز کردن کانوپی هواپیما

---

ابزار های کابین عقب ( RIO)

شماره ۱: کنسول چپ

شماره ۲ : کنسول عمودی سمت چپ

شماره ۳: ابزار زانوی سمت چپ

شماره۴ : پنل مرکزی

شماره ۵ : کنسول مرکزی

شماره ۶ : ابزار سمت راست

شماره ۷ : پنل های ابزار های سمت راست

شماره ۸ : ابزار زانوی سمت راست

شماره ۹ : کنسول عمودی سمت راست

شماره ۱۰ : کنسول سمت راست

شماره ۱۱ : دستگیره باز کردن کانوپی

 

[Mohammad05]

کاکپیت خلبان

۱. دکمه تست جلیقه فشار خلبان (G valve button)

خلبان های جنگنده علاوه بر لباس پرواز خودشون، یک لباس فشار هم میپوشن که در مدل های قدیمی با پمپاژ جریان یک سیال مثل آب به اندام های تحتانی مثل پاها در مانور های سنگین، خون را به جای تجمع در قسمت سر، به سمت پاها هدایت کنه که اصطلاحا خلبان دچار Redout نشه.
این دکمه برای تست باز بودن مدارهای این لباسه.

---

۲. Oxygen vent air flow control pannel

شماره یک: کنترلر میزان دبی هوای مورد نیاز به مجراهای لباس فشار خلبان

شماره دو: سوئیچ فعال کردن دستگاه اکسیژن و تنظیم میزان اکسیژن ورودی به ماسک

 

[Mohammad05]

۳. Volume/TACAN command panel

شماره یک: تنظیم صدای سیستم ALR67 ( سیستم هشدار راداری RWR)

شماره دو: تنظیم میزان صدای بوق موشک ایم ۹ در هدست خلبان( SW مخفف سایدویندر هست)

شماره سه : تنظیم میزان صدای رادیوی UHF در هدست.

شماره ۴: نشانگر وصل بودن سایر هواپیما ها به سیستم ناوبری TACAN

---

۲. TACAN control pannel

شماره یک : به کمک پیچ روی این قسمت میتونیم دو رقم آخر ایستگاه TACAN رو وارد و بهش وصل شیم و ناوبری رو انجام بدیم

شماره ۲: چراغ تست سالم بودن سیستم TACAN
( در اصطلاح به این سیستم تست، BIT یا built-in test گفته میشه)

شماره ۳: دکمه استارت TACAN BIT

شماره ۴ : کانال های گیرنده سیستم TACAN. دوتا وضعیت X و Y داره برای دریافت سیگنال از آنتن های تکن( توی فرودگاه ها اگر دقت کرده باشین یکسری ساختمون های شطرنجی نارنجی و سفید هست که اون ها محل تکن هستند)

شماره ۵ : تنظیم صدای ورودی سیستم

شماره ۶: حالات مختلف سیستم TACAN
OFF: سیستم خاموشه
REC: سیستم ها در حالت دریافت کننده سیگنالن
TR: دریافت و ارسال سیگنال
BCN: حالت Beacons که کاربرد خاصی معمولا نداره. سیگنال رو به صورت لحظه ای ارسال میکنه.

 

[Mohammad05]

3. Internal communication system control pannel

شماره یک : تنظیم میزان صدای داخلی کابین عقب

شماره دو: تقویت کننده صدای ورودی به هدست خلبان که سه حالت داره
B/U: تقویت کننده پشتیبان
NORM: حالت نرمال
EMER: حالت اضطراری. در این حالت از امپلیفایر کابین عقب استفاده میشه و صدای RWR و موشک سایدویندر فیلتر میشه.

شماره سه: سوئیچ های ICS
RADIO OVERRIDE: سیستم ICS صدای رادیویی را فیلتر میکنه
HOTMIC: خلبان بدون فشار دادن دکمه PTT میتونه با کابین عقب حرف بزنه. به کمک این سوئیچ میشه با خدمه زمینی هم صحبت کرد

---

۴. AFCS control pannel

شماره یک : هواپیما رو در حالت pitch ثابت نگه میداره( ارتفاع رو یکسان نگه می‌داره که برای سوختگیری معمولا استفاده میشه)

شماره دو : هواپیما رو در حالت ROLL قفل میکنه که برای پرواز های نمایشی استفاده میشه
( فرمیشن)

شماره سه: پایداری هواپیما در حالت Yaw تامین میشه

شماره چهار: سوئیچ های اتوپایلوت

VEC/PCD : این دکمه همراه با دکمه NWS که در استیک خلبان تعبیه شده محور های pitch و roll را تنظیم میکنه
OFF: اتوپایلوت خاموش
ACL: مخفف کلمه Automatic carrier landing هست و به کمک این سوئیچ به خلبان کمک میکنه تا روی ناو راحت تر بشینه.( غیر کاربری در تامکت های ایران)

شماره پنج: سوئیچ ثابت نگه داشتن ارتفاع هوایما که با NWS تنظیم میشه

شماره ۶: سوئیچ تنظیم هدینگ هواپیما که چند حالت داره:
HDG: خلبان هدینگ مورد نظر رو تنظیم میکنه و هواپیما مطابق با اون هدینگ، خودش رو هماهنگ میکنه

OFF: هدینگ خاموشه.

GT: حالت ground track برای تکسی کردن استفاده میشه

شماره۷: فعال شدن یا غیرفعال شدن اتوپایلوت

 

[Mohammad05]

5.پنل UHF1 (AN/ARC_159) RADIO

شماره ۱: تنظیم ناب های ورودی صدا

شماره ۲ : سوئیچ فعال کردن squelch

شماره ۳: سوئیچ انتخاب و تغییر فرکانس رادیویی

شماره ۴ : مانیتور شماره ی کانال انتخابی

شماره ۵ : READ Button. برای تغییر وضعیت کانال انتخاب شده به کار میره

شماره ۶: ناب تنظیم روشنایی مانیتور UHF

شماره ۷: بارگذاری شماره کانال و تنظیم آن

شماره ۸ : سلکتور ناب های ورودی صدا که حالت های زیر رو داره :
OFF: خاموش
MAIN : موج رادیوی اصلی
ADF : استفاده از آنتن های ناوبری ADF
BOTH: استفاده از هردو موج
شماره ۹: سلکتور چنل به صورت آماده و بدون وارد کردن فرکانس دستی

شماره ۱۰: جدول شماره کانال های ارتباط رادیویی که خلبان به کمک این جدول، سلکتور را ست می‌کند

شماره ۱۱: سلکتور فرکانس از پیش تنظیم شده کارخونه که دو حالت GUARD که فقط در اون به فرکانس های اضطراری و تماس های مهم اجازه شنیده شدن میده
و حالت دوم هم MANUAL هست یعنی خود خلبان فرکانس رو تنطیم میکنه که در حالت عادی روی این سمت سلکتور قرار میگیره

شماره ۱۲: دکمه TONE
این دکمه برای تست سالم بودن کانال های ارتباطی، یک بوق ارسال میکنه تا بقیه کاربر هایی که روی چنل ما هستن متوجه تماس ما بشن

 

[MohamaD.Z]

باعث افتخارمه بگم یکبار اون اهرم (بیل بیلکی که باهار میچرخونن و شلیک میکنن) اف۱۴ رو دستم گرفتم 🥹🥲

واقعا الان یکیش هم سالم نمونده ؟

 

[Mohammad05]

6. ASYM limiter/ engine mode select

این پنل فقط در تامکت مدل B وجود داره و تامکت های ایرانی که مدل A هستن این سیستم رو ندارن

شماره ۱: سوئیچ فعال شدن پس سوز نامتقارن. با فعال شدن این سوییچ، یکی از موتور ها بسته به انتخاب خلبان میتونه پس سوز انجام بده. معمولا برای افزایش مانور پذیری از این سوئیچ استفاده میشه( اگر به فیلم تاپ گان دقت کرده باشین از این ویژگی استفاده شده)

شماره دو: سوئیچ انتخاب موتور چپ یا راست برای پس سوز نامتقارن

---

۷. Target designate switch

این سوئیچ معمولا برای درگیری های هوا به زمین استفاده میشه. یکی از کاربرد های اون در درگیری های هوا به هواست که با چشم مسلح انجام میشه. به کمک این لغزنده، میشه مود درگیری PLM و گستره ی اسکن سنسور هاد رو افزایش داد. اگر دست به این لغزنده نزنیم، سنسور هاد، به صورت خودکار روی حالت VSL قرار میگیره ( در بخش رادار این اصطلاح ها رو کامل توضیح دادیم)

 

[Mohammad05]

باعث افتخارمه بگم یکبار اون اهرم (بیل بیلکی که باهار میچرخونن و شلیک میکنن) اف۱۴ رو دستم گرفتم 🥹🥲

واقعا الان یکیش هم سالم نمونده ؟

با اعلامی که ارتش اسرائیل کرده دیگه بعید بدونم تامکت سالمی توی نیروی هوایی ایران مونده باشه

 

[Mohammad05]

8.Inlet ramps/throttle control pannel

شماره یک: حالت های حرکت تراتل(دسته گاز) که سه وضعیت اتوماتیک،دستی و حداکثر توان رو داره

شماره دو: سوئیچ throttle TEMP. این سوئیچ به عنوان محافظ دمای توربین های موتور جنگنده استفاده میشه که سه حالت HOT, COLD ,NORM رو داره

شماره سه: سوئیچ تنظیم رمپ ورودی هوا. معمولا روی حالت اتوماتیک قرار میگیره که خود کامپیوتر بر اساس دبی ورودی هوا به موتور، زاویه رمپ رو تنظیم میکنه

قسمتای با فلش نشون داده شده، رمپ ورودین

شماره چهار: سوئیچ استارت موتور(اصطلاحا بهش کرنک شفت میگن)
در آموزش های پروازی نیروی دریایی ایالات متحده برای جنگنده تامکت ، رسم بر استارت موتور چپ و بعد از اون موتور راست هواپیما بوده.

شماره پنج: سوئیچ روشن و خاموش کردن APU
(به موتور کمکی راه انداز موتور اصلی، APU میگن)

شماره شش: لغزنده تنظیم سکان های عمودی هواپیما (RUDDERS)

 

[Mohammad05]

9. Throttle

شماره یک: میزان باز شدن اسپویلر ها
شماره دو: سوئیچ تنظیم حالت بال
همونطور که شاید در جریان باشین، تامکت میتونه بال هاش رو باز کنه و ببنده. این سوئیچ، زاویه ی بال ها رو تنظیم میکنه

این سوئیچ چهار حالت داره:

اگه به جلو سوئیچ رو بکشین، بال ها باز میشن

اگه به عقب بکشین، بال ها جمع میشن

حالت اتوماتیک: کامپیوتر به صورت اتوماتیک بال هارو تنظیم میکنه

حالت BOMBING: یکی از زیباترین حالت های آرایش بال تامکت از نظر منه. به محض قرار دادن سوئیچ در این حالت، بال‌ها به صورت اتوماتیک روی ۵۵ درجه تنظیم میشن که برای بمباران هوایی به مانور پذیری تامکت کمک میکنه. البته در رژه های هوایی هم از این حالت زاویه بال استفاده میشه.
حین سوختگیری پیشنهاد میکنم حتما از این آرایش استفاده کنین و از پرواز لذت ببرین.

شماره سه: دکمه تنظیم قفل موشک حرارتی ایم ۹

شماره چهار: دکمه CAGE/SEAM قفل موشک ایم ۹
این یکی از شاهکار های مهندسی در این جنگنده است.
حالت CAGE برای ورود جنگنده به داگفایته. سیکر حرارتی اسکن رو از مرکز هاد شروع میکنه که ناخواسته روی هدف دیگه ای قفل نکنه

حالتSEAM به صورت آزادانه جستجوی حرارتی رو آغاز میکنه و محدودیت نداره

شماره پنج: سوئیچ تنظیم چراغ های بیرونی و اپروچ لایت جنگنده. اگر روی OFF باشه چراغ های بیرونی رو خاموش و اپروچ لایت رو کم نور میکنه.

شماره شش: سوئیچ ICS و ارتباط با کابین عقب

 

[Mohammad05]

10. Throttle quadrant

سیستم تراتل اف ۱۴ بر ۳ قسمه :
تراتل ، اهرم فلپ ها ، اهرم تنظیم دستی بال

عقب جلو شدن تراتل خودش شامل ۳ قسمته:
*حالت OFF *حالت IDLE *حالت MIL
به دندونه های روی مسیر تراتل در سمت راست شکل بالا دقت کنید. تراتل را همینطوری مستقیم از حالت IDLE(خلاص) نمیتونین مستقیم به سمت MIL بکشید.
زیر اهرم فلپ در شکل بالا، سوئیچ تنظیم سفتی تراتل وجود داره که بسته به سلیقه خلبان میزان نرمی و سفتی جلو کشیدن تراتل قابل تنظیمه
اهرم بعدی، اهرم تنظیم دستی فلپ هاست. این اهرم دو حالت اضطراری داره. یکی کامل بردن هیچ مکثی، فلپ ها را کامل جمع میکنه و یکی کامل باز میکنه که موقع فرود اضطراری و تیکاف اضطراری استفاده میشه.
(تیکاف اضطراری رو تاحالا امتحان نکردم)

و اهرم آخر هم اهرم تنظیم دستی زاویه بال هست.

برای تنظیم زاویه به صورت دستی قبل از تکسی کردن، اول دسته ی اهرم رو به پایین فشار بدین تا ترمز اهرم آزاد بشه و بعد از تنظیم زاویه حتما دسته رو به سمت بالا بکشید و حتما دکمه master reset رو فشار بدین. اگر بعد از هر تغییر زاویه ای این دکمه رو فشار ندین، بالشتک های پرکننده فضای بدنه و بال دچار ترکیدگی میشن.

نکته: برای برخاستن چه از روی ناو چه از روی باند، تراتل را روی حالت افتربرنر نباید قرار داد. همان حالت MIL(مخفف کلمه Military) قرار بدین.

نکته ی تاریخی: استفاده از افتربرنر روی عرشه برای تامکت در نیروی دریایی آمریکا در مدل های B به بعد ممنوع شد

پایان کنسول سمت چپ

 

[Mohammad05]

کنسول عمودی سمت چپ

۱.Fuel management pannel

خلبان به کمک این پنل تنظیمات سوخت جنگنده رو انجام میده


شماره یک: این دکمه میزان سوخت موجود در باک های جنگنده رو نشون میده که سه حالت داره
WING: میزان سوخت موجود در بال‌ها
FEED: میزان سوخت در باک های داخلی بدنه
EXT: میزان سوخت در باکهای اکسترنال(اضافی) رو نشون میده

شماره دو: سوئیچ میزان تغذیه سوخت به موتور ها
معمولا خلبان غلاف قرمز رنگ رو بالا نمیده و روی حالت نرمال ازش استفاده میکنه. دو حالت FWD و AFT داره که میزان دبی سوخت رو به ترتیب به حداقل و حداکثر میزان (برای افتربرنر) میرسونه

شماره سه: سوئیچ سلکتور تغذیه سوخت از باک ها که سه حالت داره

ORIDE: بدون محدودیت از تمام تانکر ها تغذیه انجام میشه. برای شرایط اضطراری معمولا استفاده میشه.

AUTO به صورت اتوماتیک و با منطق کامپیوتر از تانکر های بال و اکسترنال ها تغذیه انجام میشه

OFF: تغذیه از تمام تانکر های بال و اکسترنال متوقف میشه. وقتی خلبان میخواد توی داگفایت یا فرود اضطراری باک های سوخت رو رها کنه از این سوئیچ استفاده میکنه

شماره چهار: چراغ نشانگر خروج پراب(probe) سوختگیری. وقتی پراب خارج بشه این چراغ روشن میشه

شماره پنج: سوئیچ FUEL DUMP. وقتی چرخ ها جمع شده باشن و پس سوز هم خلبان نکنه، به کمک این سوئیچ، میزان سوخت اضافی رو مثل اسپری در هوا تخلیه میکنه.(برای نمایش گاهی اوقات سوخت رو هم توی هوا آتیش میزنن)

نازل Fuel dump در تامکت نیروی هوایی ایران

---

شماره شش: سوئیچ فعال کردن پراب سوختگیری هوایی که سه حالت داره

ALL/EXTD: پراب باز میشه و اجازه سوختگیری به تمام باک های جنگنده داده میشه.

FUS/EXTD: پراب باز میشه و فقط باک های بدنه اجازه سوختگیری دارن.(بال‌ها و اکسترنال ها تغذیه نمیشن)

RET: پراب سوختگیری جمع میشه.

پراب سوختگیری تامکت مدل A

---

شماره هفت: سوئیچ فعال سازی اسپویلر و ترمز ضد لغزش که سه حالت داره

BOTH: همزمان اسپویلر ها و ترمز رو فعال میکنه

OFF: هردو سیستم رو خاموش میکنه

SPOILER BK: فقط اسپویلر ها اعمال میشه
این سیستم ترمز مثل ترمز ABS ماشین برای لندینگ روی ناو و باند استفاده میشه و از قفل شدن چرخ ها جلوگیری میکنه.

شماره هشت: دکمه مستر ریست. این دکمه سیستم CADS رو ریست میکنه و قبل از تنظیم زاویه بال هم هوای بالشتک هارو پر و خالی میکنه.
(برای سیستم CADS یه پست دیگه اختصاص میدم)

شماره نه: نشانگر سطوح کنترل که در ادامه مفصل در موردش صحبت میکنیم