یکی از هواپیماهای مورد علاقه من بمبافکن B-52
معرفی کلی B-52: استراتوفورترس
B-52 Stratofortress بمبافکن استراتژیک دور پرواز بوئینگ است که اولین پروازش را در سال 1952 انجام داد. با وجود سن بالای 70 سال، همچنان در خط مقدم نیروی هوایی آمریکا قرار دارد و پیشبینی میشود تا دهه 2050 فعال بماند.
چهار ویژگی کلیدی که طراحی آن را منحصر به فرد کرده است:
بال طویل و انعطاف پذیر: با طول بال 56 متر و نسبت منظری (Aspect Ratio - AR) 8.56 ، این بال برای کاهش پسا و افزایش برد بهینه شده است. اما همین ویژگی، آن را به شدت خم شونده میکند؛ با سوختگیری کامل، نوک بال تا 3.7 متر به پایین خم میشود.
موتور سنگین: قرار گرفتن 4 موتور توربوفن روی هر بال، وزن زیادی را به سازه تحمیل میکند.
ارابه فرود دوچرخهای: برخلاف اکثر هواپیماها، ارابه اصلی در دو نقطه (جلو و عقب) و درست زیر مرکز ثقل قرار دارند تا فضای داخل بدنه برای محموله بمبها آزاد شود. اما این چیدمان فاصله عرضی بسیار باریکی ایجاد میکند.
سیستم فرود باد متقاطع: ارابه اصلی تا 20 درجه به پهلو میچرخند تا هواپیما بتواند در بادهای شدید با زاویه بنشیند.
حالا سوال اینجاست: با بالی که تا 3.7 متر خم میشود، ارابهای که فاصله عرضی کمی دارد و وزنی بالغ بر 220 تن، چطور میتوان از برخورد نوک بال و موتورها به باند جلوگیری کرد؟
چرخ های بالکی (Outrigger Gear) : محدود کننده فیزیکی
در پست قبلی گفتیم که بال B-52 تا 3.7 متر خم میشود و ارابه اصلی فاصله عرضی کمی دارد. حالا به سراغ راه حل میرویم:
مهندسهای بوئینگ به جای استفاده از سیستمهای فعال و پیچیده (مثل سنسور و اکچویتور)، یک راهحل کاملا غیر فعال انتخاب کردند : نصب یک بوژی کوجک دو چره درست نزدیک نوک هر بال.
نقش این چرخها:
محدود کننده سازی: این چرخها هیچ نیروی محرکه یا ترمزی ندارند. فقط وقتی بال بیش از حد خک میشود، زمین را لمس میکنند و از برخورد موتورهای بیرونی و نوک بال با باند جلوگیری میکنند. در واقع یک توقفکننده مکانیکی (Mechanical Stop) هستند.
بدون پیچیدگی: هیچ سنسور، شیر هیدرولیک با مدار کنترلی در این سیستم وجود ندارد. صرفا یک جفت چرخ در جای درست.
تحمل وزن: با وجود کوچک بودن، این چرخها باید وزن قابل توجهی را هنگام ضربه به زمین تحمل کنند، به همین دلیل از لاستیکهای مخصوص با فشار باد بالا استفاده میشود.
جالب است بدانید در نسخههای اولیه B-52 این چرخها جمع شونده نبودند و همیشه پایین بودند. در مدلهای بعدی، جمع شونده شدند تا درگ هنگام پرواز کاهش یابد.
فرود با باد متقاطع (Crosswind Landing) و نقش چرخهای بالکی
یکی از جذابترین قابلیتهای b-52 توانایی فرود در بادهای شدید متقاطع است. اما چرا این قابلیت خاصه؟
مشکل: B-52 در سرعتهای پایین بسیار سنگین و کندمانور است. برخلاف جنگندهها که میتوانند در ثانیههای آخر با یک حرکت ناگهانی (Kick-out) دماغه را با باند همراستا کنند، B-52 این توانایی را ندارد. راهحل: کل فرود با زاویه پهلو (Crab) انجام میشود. یعنی هواپیما در حالی که دماغه آن به سمت باد است، با باند همراستا میشود. ارابه اصلی (جلو و عقب) تا ۲۰ درجه میچرخند تا با جهت باند هماهنگ شوند.
اینجا نقش چرخهای بالکی چیست؟
چرخهای بالکی ثابت هستند و برخلاف ارابه اصلی نمیچرخند.
در لحظه تماس با زمین، همین چرخهای ثابت هستند که در زاویه باد، ابتدا با باند برخورد میکنند.
این کار باعث میشود هواپیما پایداری عرضی خود را حفظ کند و بال به باند برخورد نکند.
به عبارت دیگه، چرخهای بالکی نه تنها در برخورد بال جلوگیری میکنند، بلکه ستون فقزات سیستم فرود در بادهای متقاطع هستند.
